Vierde naamval: accusatief

De joker in een kaartspel, het paard in het schaken: wie onder de zes Russische naamvallen zo’n eigenzinnige zoekt, komt al snel uit bij de vierde. De accusatief (винительный падеж) lijkt eenvoudig, maar juist deze Russische naamval zorgt vaak voor verwarring – vooral bij beginners.

In dit artikel leer je hoe de Russische accusatief (винительный падеж) werkt. Te beginnen met wanneer je deze naamval gebruikt, en dan verder met de vervoegingen en de verschillende vormen.

Gebruik van de accusatief (винительный падеж)

De accusatief heeft meerdere functies in het Russisch. De belangrijkste toepassingen zijn de volgende.

Lijdend voorwerp (direct object)

De accusatief gebruik je wanneer een handeling gericht is op iemand of iets. In de zin is dat het lijdend voorwerp (in het Engels: direct object).

In ik koop een tijdschrift en ik lees de krant zijn tijdschrift en krant het lijdend voorwerp: ze worden gekocht of gelezen.

Werkwoorden als kopen en lezen noem je overgankelijk (transitief): ze hebben een lijdend voorwerp nodig. Zie ook

• Overgankelijke (transitieve) en onovergankelijke (intransitieve) werkwoorden (ANS)
• Overgankelijk en onovergankelijk (Onze Taal)
• Transitive and Intransitive Verbs (Grammarly)

Richting, afstand en tijd

De accusatief gebruik je ook om richting aan te geven, vooral bij beweging naar een bestemming. Daarnaast komt deze naamval voor bij uitdrukkingen van afstand en tijd.

Naar Rusland (Россия): в Россию.
Naar het werk (работа): на работу.
Over een week (неделя): через неделю.
Hij keek door me heen: он смотрел сквозь меня.

Voorzetsels + accusatief

De accusatief volgt vaak op voorzetsels die richting of beweging aangeven, zoals в en на (naar), сквозь (door) en через (over).

Bij в en на gebruik je ook de zesde naamval (voorzetsel) als er geen beweging is (in, op). De accusatief gebruik je bij antwoord op de vraag куда? (waarheen?), en in vaste combinaties zoals из … в (uit … naar) en с … на (van … naar).

Sommige voorzetsels combineren met meerdere naamvallen. Zo kan по met de derde of vierde naamval voorkomen, en за en под met zowel de vierde als de vijfde. Vooral за + accusatief komt vaak voor, ook zonder duidelijke betekenis van richting.

Ik (v.) ben blij voor u: я рада за вас.
Betalen voor de huur (аренда): платить за аренду.
Vechten voor het land (страна): бороться за страну.
Bedankt voor de wodka (водкa): спасибо за водку.

Zie ook

• Accusative case Russian/Предлоги В,НА,ЗА,ПОД, ЧЕРЕЗ и т. (Marina, 2017, 21 m)
• Russian Grammar: Prepositions with Accusative Case (OSUEcampusFL, 2013, 15 m)
• Prepositions Governing the Accusative Case (Alpha Dictionary)

Dagen van de week

Ook om ‘op maandag’, ‘op dinsdag’, ‘op woensdag’ enz. te zeggen, gebruik je de accusatief. Dat gebeurt met het voorzetsel в (en bij dinsdag во). De naamval is alleen zichtbaar bij de dagen die eindigen op op -a: в среду, в пятницу, в субботу (woensdag, vrijdag, zaterdag).

Ook zonder voorzetsel wordt de accusatief gebruikt. Elke zaterdag: каждую субботу. Zie ook Russische kalenderwoorden.

Werkwoorden + accusatief

De accusatief volgt op veelvoorkomende werkwoorden als читать (lezen), помнить (herinneren), строить (bouwen), покупать (kopen), знать (weten), готовить (koken), слушать (luisteren), изучать (studeren) en любить (houden van). Dit zijn allemaal overgankelijke (transitieve) werkwoorden: er hoort een lijdend voorwerp bij.

Ook bij werkwoorden van beweging gebruik je de accusatief (of soms de datief); een onderwerp op zich en voor later.

Vervoegingen in de accusatief

De Russische accusatief discrimineert eigenlijk voortdurend. Mannen behandelt de naamval anders dan vrouwen, en mensen anders dan dingen – met een addertje onder het gras.

Mannelijk en onzijdig

Het makkelijkst: onzijdige woorden blijven gelijk, en mannelijke meestal ook.

Vrouwelijk

Vrouwelijke woorden veranderen wel, maar volgens een eenvoudige regel:

• -а → -у
• -я → -ю

Dit geldt ook voor bijvoeglijke naamwoorden.
Woorden op -ь (het zachte teken) blijven gelijk.

Dood of levend (bezield of onbezield)

Mannelijke woorden veranderen wél wanneer ze betrekking hebben op een levend wezen. Is het bezield (одушевлённое of animate), dan volgt het de regels van de tweede naamval (genitief). Tweede en vierde naamval hebben dus ook dezelfde persoonlijk voornaamwoorden. Tamara heeft er een liedje over (2019).

Wat beschouwd wordt als levend (of niet-levend) is een heel verhaal apart. Maar wie ooit geleefd heeft, wordt voor de Russische taal nooit meer een ding: die blijft voor altijd bezield. Zie Wanted Dead Or Alive: Noun Animacy in Russian (Russian Language Blog, 2015) en Кто? Что? Одушевленное и неодушевленное (Шишкина школа, 2014, 7 m).

Meervoud

In het meervoud geldt hetzelfde principe:

• niet-bezield → vorm van de nominatief
• bezield → vorm van de genitief

Dit geldt voor alle geslachten.

Kort samengevat

onzijdig → blijft gelijk
mannelijk → meestal gelijk, behalve bij bezield
vrouwelijk → verandert (-а/-я)
meervoud → hangt af van bezieldheid

Uitleg en oefeningen (video’s)

Diezelfde regels nog eens rustig uitgelegd in Russian Cases – Nouns in the Accusative (Russian grammar, 2013, 4 m).

Voorafgaand van hetzelfde kanaal een Introduction to the Accusative (2013, 2 m). Die laat ook zien dat Борис любит Ольгу (Boris houdt van Olga) gelijk is aan Ольгу любит Борис. De vierde naamval heeft Ольгу van Ольга gemaakt: dat vertelt dat van haar wordt gehouden, en de rest doet er dan niet meer toe.

Bijvoeglijke naamwoorden in de Introduction to the Accusative: Adjectives (2020, 2 m). Meervoud in Russian Cases – Accusative Plural (2013, 2 m).

Training in Accusative Case with Direct Object | Practice 1 (Amazing Russian, 2018, 9 m). Er is ook een Practice 2 (2020, 5 m).

Voorafgaand en van hetzelfde kanaal een Accusative Case: Introduction (2018, 11 m). Ook dat gaat kort in op de vrijheid in woordvolgorde die de vierde naamval mogelijk maakt.

Meer vervoegingen in Винительный падеж. Существительные. Часть 1 (О русском по-русски, 2019, 17 m), zie ook deel 2 en Винительный падеж| Прилагательные (2020, 19 m). En Винительный падеж. Окончания (Russian Language for Life and Work, 2018, 9 m).

Overzicht van de accusatief (uitgangen)

Hieronder zie je een overzicht van de belangrijkste uitgangen van de Russische accusatief, voor zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden.

Russische accusatief samengevat

De samenvatting vierde naamval door Victoria Arysheva is nuttig, maar gaat wel erg snel. Wellicht iets voor later, of om vaker terug te kijken. + 1 vanwege poëtische voorbeeldzinnen als солнце зашло за тучу (zon verdween achter wolken) en сквозь туман и тучи самолёт летит вперёд (door mist en wolken vliegt het vliegtuig voort).

Ook nuttig is de recap Винительный Падеж door русский с носителем (2020, 18 m).

Tot besluit een luchtig tweeminutenoverzicht van Yana Svet (2020).

Meer vierde naamval Russisch

• The Russian Accusative Case (Russian Through Propaganda, 2020, 66 m)
• Accusative case in Russian (Russian for everyone, 2020, 12 m)
• Accusative case Live (Real Russian Club, 2020, 61 m), zie ook deze Lesson 19
• Винительный падеж (что? кого?) (Лаборатория ИМО, 2020, 7 m)
• Как определить винительный падеж? (Начальная школа, 2019, 7 m)
• Learn Russian: Accusative Case (LRW Alfia, 2019, 9 m), zie ook deel 2
• My accusative case practice method in Russian (American Studying Russian, 2018,18 m)
• Винительный падеж имени существительного (ИНФОУРОК, 2017, 7 m)
• Russian grammar lessons: Accusative Case (Anna Cher, 2017, 10 m), zie ook deel 2
• Accusative Case In Practice | Russian Cases (Be Fluent in Russian, 2017, 3 m)
• Russian cases – Accusative 1 (R for Russian, 2016, 42 m), zie ook deel 2
• Accusative case. Russian grammar (Ru-Land Club, 2015, 7 m)
• Revision – Accusative case (Key2Russian, 2015, 13 m)
• Accusative case in Russian – how to use it (annutaklein, 2012, 5 m)
• Russian Cases – Accusative vs Nominative (Russian Plus, 2010, 6 m), zie ook deel 2

Zie/lees

• Introduction to the accusative case (Russian for Free)
• Accusative case in Russian language (Russian Lessons Online)
• Complete Russian Accusative Case Guide (Learn the Russian Language)
• Accusative Case in Russian (Pa Russki)
• The Accusative Case in Russian: Usage and Examples (ThoughtCo.)
• The Accusative Case (Master Russian)

---

Volg Rusland1 op X
Meer Russisch, Russen en Rusland bij Rad Russia
Russische muziek bij Music in Russian

Laatste bewerking 05-04-2026