Demografie Rusland (1/2): Waarom de Russische bevolking krimpt

Rusland is het grootste land ter wereld (Size Matters), maar demografisch gezien verliest het terrein. Waar het ooit tot de grootste bevolkingen behoorde, staat het nu rond plaats negen – en dreigt het verder weg te zakken. Lage geboortecijfers, vergrijzing en recente ontwikkelingen versnellen de krimp van de Russische bevolking.

Naast de natuurlijke bevolkingsontwikkeling speelt ook emigratie een grote rol in de demografische veranderingen van Rusland – zie daarvoor deel 2: Waarom Russen Rusland verlaten.

 

Verwachtingen voor de bevolking van Rusland

Doorkijk naar de toekomst in By 2060, this country will have the world’s largest population (World Economic Forum) en zie ook de List of countries by past and projected future population (Wikipedia) – al moet een stuk over demografie van Rusland natuurlijk beginnen bij vroeger.

 

De impact van de Tweede Wereldoorlog op de bevolking van Rusland

De Sovjet-Unie verloor tijdens de Tweede Wereldoorlog naar schatting ongeveer 27 miljoen mensen (Wikipedia, Grokipedia, Meduza) – zo’n drie keer de gehele Nederlandse bevolking in de oorlogsjaren. Een groot deel van deze verliezen bestond uit jonge mannen, wat geleid heeft tot een demografische scheefgroei die nog altijd zichtbaar is in de bevolkingsopbouw van Rusland.

 

Het geboortecijfer in Rusland

Op de kaart van Index Mundi is Rusland net zo lichtblauw als Canada en Zwitserland. 10 geboorten per jaar op 1000 personen – terwijl je in Afrika met 40 nog geen uitschieter bent. Ruslands lage geboortecijfer was ook al een zorg in 1971, een worsteling in 2001, en aanleiding tot financiële prikkels en steunprogramma’s voor gezinnen.

 

• Putin’s Demographic Revival Is A Pipe Dream (The Moscow Times, 2020)
• Putin promises hard cash, tax breaks and mortgage relief for families with more children (CNBC, 2019)
• Poetin scoort met gezinspolitiek, maar niet iedereen gelooft daar in (Trouw, 2018)
• Putin’s pro-family support programm (OSW, 2017)
• Russian support for family programmes (Russia Beyond, 2015); van hetzelfde medium The benefits of being a Russian mother (2015)

 

De levensverwachting in Rusland

In de ranglijst levensverwachting vind je Rusland pas op plaats 156, met een score van 71,87 (zie ook Rusland levensverwachting). Nederland op 27, met 10 jaar meer. Wie echt oud wil worden moet naar Monaco of Japan, en naar Lesotho of Afghanistan zelfs niet op vakantie. Zie vergelijkende kaart levensverwachting en sterftecijfer.

 

De bevolkingskrimp in Rusland

Meer sterfte dan geboorte – logischerwijs krimpt dan het inwoneraantal. Ook dat is niks nieuws: zie o.a. VN bezorgd over krimpende bevolking Rusland (Het Parool) uit 2009. Wel worden cijfers en berichten alarmerender. Zie van recent Russia’s population will decline by 352,500 people this year ­– 11 times more than in 2019 (Meduza, 2020) en (zelfde kanaal, ook 2020) Haunted by demographic holes: Kremlin spokesman Dmitry Peskov weighs in on Russia’s declining population.

 

Population, Health, Declining Population
(Small Circles Forward, 2020)

Verspreid over drie delen een stand van zaken (2020) van Ruslands bevolking (5 m), gezondheid (9 m) en krimpend inwoneraantal (6 m). Ook van Small Circles Forward is Explaining the demographic transition (2020, 8 m).

Why Russia is Shrinking Fast
(RealLifeLore, 2019, 10 m)

Update (2026): de bevolkingskrimp in Rusland zet door

Sinds het uitbreken van de oorlog tegen Oekraïne zijn de demografische vooruitzichten verder verslechterd. Het aantal jonge mannen daalde van circa zeven naar zes miljoen. Tegelijk groeit de aandacht voor het bevolkingsvraagstuk, wat ook blijkt uit de recente stroom aan video’s over dit onderwerp.

Russia’s demographic implosion is now too late to stop
(RFU News, 2025, 6 m)

Russia’s Population Problem
(WarFronts, 2024, 26 m)

Meer demografie Rusland

Zie

• Russia’s Vanishing Men and Demographic Collapse (Blinded By Logic, 2025, 10 m)
• Russia’s Population Collapse is Worse Than You Think (The Icarus Project, 2025, 24 m)
• Why Is Russia’s Population Shrinking So Fast? (Different Bias, 2025, 11 m)
• Is Russia’s Demographic Future Already Sealed? (Elvira Bary, 2025, 24 m)
• Russia is Running Out of People (PolyMatter, 2024, 17 m)
• Demographic Deep Dive: Russia (KaiserBauch, 2023, 30 m)
• Exaggeration of Russia’s Demographic Problems (Serp Kerp, 2020, 5 m)
• Is Putin’s Parental Glory award helping Russia’s population problem? (ITV News, 2019, 8 m)
• As birth rates decline, Russia’s population shrinks (CGTN America, 2018, 2 m)
• Russia’s Demographic Challenge (Stratfor, 2012, 2 m)
• Russia’s demographic crisis (Caspian Report, 2011, 6 m)

Zie/lees

• Echoes Of War And Collapse: Russia’s Demographic Decline (rferl.org, 2020)
• Russian Demographics and Power: Does the Kremlin Have a Long Game? (War on the Rocks, 2020)
• Russia’s population keeps shrinking rapidly (Elena’s Models, 2020)
• Aging of Russian Population Makes Putin’s Defense Buildup More Difficult and Dangerous (Jamestown.org, 2020)
• Why is Russia’s population (relatively) small and declining? (Russia Beyond, 2019)
• How Russia’s population changed over the years (Tass, 2019)
• Russia’s Natural Population Decline to Hit 11-Year Record in 2019 (The Moscow Times, 2019), van hetzelfde medium Top Russian Official Warns of ‘Catastrophic’ Population Loss (2019)
• Western Sanctions Are Shrinking Russia’s Population (Foreign Policy, 2017}
• Russia’s Demographic ’Crisis’. How Real is it? (RAND, 1997)
• Demografie van Rusland (Qaz Wiki)
• Demographics of Russia (Wikipedia)
• Russia Demographics (Worldometer)

---

Volg Rusland1 op X
Meer Russisch, Russen en Rusland bij Rad Russia
Russische muziek bij Music in Russian

Laatste bewerking 28-03-2026